Die amptelike werkloosheidskoers bly bo 33%, terwyl breër maatstawwe van onderbenutting van arbeid meer as 46% beloop. Miljoene mense van werkende ouderdom bly sonder stabiele formele werk.
Ontleders verbind ’n deel van hierdie swak vertoning toenemend aan beleidsonsekerheid rondom Swart Ekonomiese Bemagtiging (B-BBEE), die Onteieningswet en die steeds verslegtende verhouding met die Verenigde State.
Tariewe, verminderde Amerikaanse hulpvloei en huiwering onder buitelandse beleggers plaas verdere eksterne druk op bestaande binnelandse uitdagings.
Groei bly in lae rat
Onlangse kwartaalsyfers toon slegs marginale uitbreiding, terwyl belangrike sektore soos vervaardiging en mynbou in sommige tydperke selfs gekrimp het.
Sakevertroue het op sekere gebiede verbeter, maar bly broos. Die kombinasie van hoë rentekoerse, swak huishoudelike vraag en versigtige private belegging hou algehele ekonomiese groei gedemp.
Strukturele probleme vererger die situasie. Ondoeltreffendheid in vragspoorvervoer en hawens, ’n wanpassing tussen beskikbare vaardighede en die arbeidsmark, asook die voortslepende gevolge van vroeëre energiekrisisse, verhoog steeds koste en beperk uitbreiding.
Hierdie probleme is nie nuut nie, maar dit werk saam met nuwe bronne van onsekerheid om verdere druk op die ekonomie te plaas.
Beleids- en diplomatieke druk
Rasgebaseerde eienaarskap- en verkrygingsvereistes ingevolge B-BBEE verhoog die koste van nakoming en ontmoedig volgens baie ondernemings nuwe beleggings.
Die moontlikheid van onteiening sonder vergoeding, selfs al is dit eng omskryf, het ’n verdere laag risiko rondom langtermynkapitaalverbintenisse geskep, veral in die landbou- en eiendomsektore.
Die verswakking in betrekkinge tussen Suid-Afrika en die VSA het die ekonomiese omgewing verder bemoeilik.
Hoër tariewe verminder die mededingendheid van Suid-Afrikaanse uitvoere in ’n belangrike mark. Besnoeiings in Amerikaanse hulp het ook ’n bron van begrotingsteun verminder.
Saam dra hierdie faktore by tot ’n klimaat waarin plaaslike sowel as buitelandse beleggers huiwer voordat hulle groot bedrae tot langtermynprojekte verbind.
Menslike en maatskaplike koste
Hoë werkloosheid is nie bloot ’n abstrakte statistiek nie. Dit lei tot groter druk op huishoudings, beperkte geleenthede vir jongmense en voortgesette druk op maatskaplike toelaes en openbare dienste.
Landelike gemeenskappe, insluitend talle Afrikaanssprekende boerderydistrikte, ervaar die dubbele impak van swak kommoditeitspryse, hoër insetkoste en onsekerheid oor eiendomsregte.
Hoewel regeringsamptenare na wêreldwye ekonomiese teenwinde en strukturele hervormings wat reeds aan die gang is, wys, voer kritici aan dat duideliker seine oor eiendomsregte, ’n wegbeweeg van rigiede rasgebaseerde kriteria en ’n meer konstruktiewe verhouding met belangrike handelsvennote vermybare struikelblokke tot groei kan verwyder.
Totdat hierdie seine sterker word, lyk dit of Suid-Afrika op koers is vir nog ’n jaar van beskeie ekonomiese groei en hardnekkig hoë werkloosheid.
Die ekonomiese koste van langdurige beleids- en diplomatieke spanning is nie meer bloot teoreties nie – dit is sigbaar in die groeisyfers en in die daaglikse werklikheid van miljoene mense sonder werk.